ฝุ่น PM2.5 ส่วนใหญ่เกิดจากกิจกรรมของมนุษย์ ทั้งควันจากท่อไอเสียรถยนต์ดีเซล การเผาในที่โล่งแจ้ง โรงงานอุตสาหกรรม และการก่อสร้าง โดยมีสภาพอากาศปิดเป็นปัจจัยเสริมที่ทำให้ฝุ่นสะสมตัวจนส่งผลให้ ฝุ่น PM2.5 ผลกระทบต่อสุขภาพ นั้นรุนแรงต่อระบบทางเดินหายใจทั้งในระยะสั้นและระยะยาว
เนื่องจากฝุ่นมีขนาดเล็กจนมองไม่เห็นด้วยตาเปล่าและสามารถเข้าสู่ร่างกายได้ง่าย เราจึงต้องให้ความสำคัญกับ การป้องกันฝุ่น PM2.5 เพื่อดูแลสุขภาวะของตนเองให้ปลอดภัยจากมลพิษที่เกิดขึ้นเป็นประจำทุกปีครับ
ฝุ่น PM2.5 ผลกระทบต่อสุขภาพ รุนแรงแค่ไหน?
ฝุ่น PM2.5 เป็นฝุ่นละอองขนาดเล็กมาก จนสามารถเล็ดลอดเข้าสู่ร่างกายได้ง่ายกว่าฝุ่นทั่วไป เมื่อร่างกายสัมผัสฝุ่นชนิดนี้ซ้ำ ๆ อาจเกิดผลกระทบต่อระบบต่าง ๆ โดยไม่รู้ตัว
ขนาดเล็กกว่าเส้นผม แต่แทรกซึมสู่ร่างกายได้ลึก
PM2.5 คือฝุ่นละอองที่มีขนาดเล็กกว่า 2.5 ไมครอน ซึ่งหากเปรียบเทียบให้เห็นภาพคือ เล็กกว่าเส้นผมของคนเราถึง 20-30 เท่า ด้วยความที่มันเล็กและเบามาก ขนจมูกของเราจึงไม่สามารถกรองมันไว้ได้ จนนำไปสู่ปัญหา ฝุ่น PM2.5 ผลกระทบต่อสุขภาพ ที่ร้ายแรง เพราะฝุ่นเหล่านี้เดินทางผ่านหลอดลม เข้าสู่ปอด และที่น่ากลัวที่สุดคือสามารถ "ซึมเข้าสู่กระแสเลือด" ไหลเวียนไปทำลายอวัยวะต่างๆ ทั่วร่างกายได้ทันที
ฝุ่น PM2.5 ผลกระทบต่อสุขภาพในระยะสั้น
เมื่อร่างกายได้รับฝุ่นปริมาณมากในช่วงวิกฤต ฝุ่น PM2.5 ผลกระทบต่อสุขภาพ จะแสดงอาการออกมาให้เห็นในระยะเฉียบพลันทันที ซึ่งเป็นสัญญาณเตือนภัยที่ร่างกายกำลังบอกว่า "ไม่ไหวแล้ว"
การระคายเคืองต่อระบบทางเดินหายใจ
เป็นด่านแรกที่รับฝุ่นเข้าไปโดยตรง ผู้ที่สูดดมมักจะมีอาการไอ จาม น้ำมูกไหล แสบจมูก คอแห้ง เจ็บคอ หรือรู้สึกระคายเคืองในลำคอเหมือนมีสิ่งแปลกปลอมติดอยู่ตลอดเวลา
ผลกระทบต่อดวงตาและผิวหนัง
ดวงตาและผิวหนังเป็นอวัยวะที่สัมผัสฝุ่นโดยตรง อาจเกิดอาการแสบตา ตาแดง น้ำตาไหล หรือผิวหนังระคายเคือง คัน และอักเสบได้ง่ายขึ้น
อาการทางกายภาพอื่นๆ ที่อาจเกิดขึ้น
ในบางรายที่ร่างกายตอบสนองไว อาจพบอาการเลือดกำเดาไหล (พบบ่อยในเด็ก) แน่นหน้าอก หายใจไม่อิ่ม หรือหายใจมีเสียงหวีด ซึ่งควรรีบพบแพทย์ทันที
ฝุ่น PM2.5 ผลกระทบต่อสุขภาพในระยะยาว
สิ่งที่น่ากลัวกว่าอาการเบื้องต้น คือภัยเงียบที่สะสมนานวัน ฝุ่น PM2.5 ผลกระทบต่อสุขภาพ ในระยะยาวเปรียบเสมือนระเบิดเวลาที่ค่อยๆ ทำลายระบบภายในโดยที่เราไม่รู้ตัว
โรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง
การอักเสบของปอดที่เกิดจากฝุ่น PM2.5 อาจทำให้สมรรถภาพปอดลดลง และเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคระบบทางเดินหายใจเรื้อรัง เช่น หลอดลมอักเสบเรื้อรัง หรือถุงลมโป่งพอง
ความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งปอด
ฝุ่น PM2.5 บางส่วนมีสารพิษปะปนอยู่ เมื่อสะสมในร่างกายเป็นเวลานาน อาจเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดมะเร็งปอด แม้ในผู้ที่ไม่สูบบุหรี่ก็ตาม
โรคหัวใจและหลอดเลือด
ฝุ่น PM2.5 สามารถกระตุ้นการอักเสบของหลอดเลือด ส่งผลต่อการทำงานของหัวใจ เพิ่มความเสี่ยงของโรคหัวใจขาดเลือด ความดันโลหิตสูง และโรคหลอดเลือดสมอง (Stroke)
กลุ่มเสี่ยงที่ได้รับผลกระทบจากฝุ่น PM2.5 มากกว่าคนทั่วไป
แม้ทุกคนจะได้รับผลกระทบ แต่มีบางกลุ่มที่ ฝุ่น PM2.5 ผลกระทบต่อสุขภาพ จะแสดงอาการรุนแรงและอันตรายกว่าคนปกติหลายเท่า
เด็กเล็กและทารก
ระบบทางเดินหายใจของเด็กยังพัฒนาไม่เต็มที่ การได้รับฝุ่น PM2.5 อาจส่งผลต่อการเจริญเติบโตของปอดและสุขภาพในระยะยาว
ผู้สูงอายุ
เป็นวัยที่อวัยวะเริ่มเสื่อมถอยและภูมิต้านทานลดลง การได้รับฝุ่นพิษจะไปกระตุ้นให้ร่างกายอ่อนแอลงและติดเชื้อได้ง่ายขึ้น
ผู้ที่มีโรคประจำตัว (ภูมิแพ้, หอบหืด, โรคหัวใจ)
ผู้ป่วยโรคภูมิแพ้ หอบหืด โรคปอด หรือโรคหัวใจ มีแนวโน้มที่อาการจะกำเริบเมื่อสัมผัสฝุ่น PM2.5 ในปริมาณสูง
หญิงตั้งครรภ์
การได้รับฝุ่น PM2.5 อาจส่งผลต่อสุขภาพของมารดาและพัฒนาการของทารกในครรภ์ จึงเป็นอีกกลุ่มที่ควรได้รับการดูแลเป็นพิเศษ
คำถามที่พบบ่อย
1. ฝุ่น PM2.5 ส่งผลต่อสมองได้หรือไม่?
A: มีงานวิจัยพบว่าการได้รับฝุ่นสะสมระยะยาวอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะสมองเสื่อม และส่งผลต่อพัฒนาการด้านการเรียนรู้ในเด็กได้ครับ
2. Q: ช่วงเวลาไหนของวันค่าฝุ่นมักสูงที่สุด?
A: ช่วงเวลาที่ค่าฝุ่นผันผวนในแต่ละวัน เพื่อให้ทุกคนวางแผนกิจกรรมกลางแจ้งได้อย่างปลอดภัยครับ
- ช่วงที่ฝุ่นสูงที่สุด: 06.00 – 09.00 น. (เช้ามืดถึงสาย) เพราะอากาศปิด ฝุ่นถูกกดทับ และมีควันรถช่วงเร่งด่วน
- ช่วงที่ฝุ่นสูงอีกครั้ง: 18.00 – 21.00 น. (ค่ำ) อากาศเย็นลง ลมสงบ ฝุ่นสะสมตัวต่ำ
- ช่วงที่ฝุ่นน้อยที่สุด: 14.00 – 16.00 น. (บ่าย) แดดแรง อากาศลอยตัวได้ดี ช่วยระบายฝุ่น
3. Q: ถ้าอยู่ในบ้านตลอดทั้งวัน ยังเสี่ยงได้รับฝุ่น PM2.5 หรือไม่?
A: ยังมีความเสี่ยง หากบ้านไม่ได้ปิดสนิทหรือไม่มีเครื่องฟอกอากาศ PM2.5 เพราะฝุ่นสามารถเล็ดลอดเข้ามาทางช่องระบายอากาศได้ครับ
บทส่งท้าย ฝุ่น PM2.5 ผลกระทบต่อสุขภาพ ที่ไม่ควรมองข้าม
เราจะเห็นได้ว่า ฝุ่น PM2.5 ผลกระทบต่อสุขภาพ นั้นไม่ใช่เรื่องเล็กๆ มันคือภัยคุกคามที่ส่งผลเสียตั้งแต่ศีรษะจรดเท้า ไม่ได้จำกัดอยู่แค่อาการระคายเคืองเล็กน้อย แต่สามารถส่งผลต่อร่างกายในหลายระบบ ทั้งในระยะสั้นและระยะยาว โดยเฉพาะเมื่อมีการสะสมอย่างต่อเนื่อง การตระหนักถึงอันตรายของฝุ่น PM2.5 และเข้าใจผลกระทบที่อาจเกิดขึ้น จึงเป็นสิ่งสำคัญในการดูแลสุขภาพของตนเองและคนรอบข้างในสังคมปัจจุบัน
สำหรับใครที่กำลังมองหาที่อยู่อาศัย ไม่ว่าจะเป็นบ้านเดี่ยว, บ้านแฝด, คอนโด หรือทาวน์โฮม การเลือกทำเลและสภาพแวดล้อมที่ช่วยลดผลกระทบจากฝุ่น PM2.5 ถือเป็นอีกปัจจัยสำคัญต่อสุขภาพในระยะยาว หากอยากดูโครงการที่น่าสนใจ พร้อมสาระความรู้เกี่ยวกับการดูแลบ้านและการรับมือปัญหาฝุ่น PM2.5 เพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น สามารถเข้าไปติดตามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่เว็บไซต์น่าอยู่ครับ
