ไม้อัดมีกี่แบบ แต่ละชนิดแตกต่างกันอย่างไร?

ไม้อัดมีกี่แบบ เราสรุปให้แล้วทั้ง 10 ประเภทตั้งแต่ไม้อัดยางที่นิยมที่สุด ไปจนถึงพลาสวูดที่ไม่ใช่ไม้เลยแต่ใช้แทนไม้ได้ทั้งหมด แต่ละแบบต่างกันที่วัตถุดิบ ความแข็งแรง ความทนความชื้น และราคา  

ใครที่กำลังจะทำเฟอร์นิเจอร์บิลท์อินในคอนโด ต่อเติมบ้านเดี่ยว วันนี้น้อง "น่าอยู่" จะพาเพื่อน ๆ ไปดู 10 ประเภทไม้อัดและวัสดุทดแทนแบบเข้าใจง่าย พร้อมบอกว่าแต่ละแบบเหมาะกับงานแบบไหนที่สุดครับ

ไม้อัดและแผ่นใยไม้อัดที่นิยมใช้ในงานเฟอร์นิเจอร์มีอะไรบ้าง?

ไม้อัดมีกี่แบบที่ใช้บ่อยสุดในงานเฟอร์นิเจอร์และบิลท์อิน เราแนะนำเป็น 5 แบบหลัก คือ ไม้อัดยาง ไม้ปาร์ติเกิ้ล ไม้ MDF ไม้ HMR และไม้ HDF ซึ่งต่างกันที่วัตถุดิบ ความหนาแน่น และความทนชื้น เพื่อน ๆ ต้องเลือกให้ตรงกับตำแหน่งที่จะติดตั้งครับ 

1. ไม้อัดยางแท้สลับชั้นเสี้ยนขวาง

ไม้อัดยาง ผลิตจากไม้ยางพาราปอกเป็นแผ่นวีเนียร์บาง ๆ วางสลับเสี้ยนขวางกันหลายชั้นแล้วอัดด้วยความร้อนแรงดันสูง ทำให้มีความแข็งแรง ผิวไม้เสี้ยนน้อย ทำสีได้ง่าย เป็นไม้อัดพื้นฐานที่ใช้มากที่สุดในไทยเพราะราคาไม่แรงแถมหาซื้อง่ายตามร้านวัสดุก่อสร้างทั่วไป 

2. ไม้ปาร์ติเกิ้ลบอร์ดจากเศษขี้เลื่อยบดอัด

ปาร์ติเกิ้ลบอร์ด ผลิตจากการเอาเศษไม้และขี้เลื่อยมาผสมกาวเคมีแล้วบดอัดด้วยแรงดันสูง เนื้อไม้จะฟูกว่าไม้อัดยางและมีโพรงอากาศเล็ก ๆ จำนวนมาก จุดเด่นคือน้ำหนักเบาที่สุดในกลุ่มไม้อัดทดแทน ราคาถูกที่สุด แต่ความแข็งแรงน้อยกว่าไม้อัดยาง และขยายตัวเป็นขุยง่ายเวลาโดนน้ำหรือความชื้น

3. ไม้เอ็มดีเอฟผิวเนียนแน่นความหนาแน่นปานกลาง

MDF (Medium Density Fiberboard) ผลิตจากเส้นใยไม้ ส่วนใหญ่คือไม้ยูคาลิปตัสหรือไม้ยางพารา เอามาบดละเอียดแล้วอัดด้วยความร้อนจนเนื้อไม้แน่นและเนียนกว่าปาร์ติเกิ้ลบอร์ดมาก จุดเด่นคือเซาะร่อง แกะลาย พ่นสีลงในเนื้อไม้ได้สวยและเรียบสม่ำเสมอตลอดทั้งแผ่น นิยมใช้ทำหน้าบานตู้ ประตู บานเฟอร์นิเจอร์

4. ไม้เอชเอ็มอาร์สีเขียวสูตรทนความชื้นสูง

HMR (High Moisture Resistance) คือไม้ MDF ที่พัฒนาสูตรกาวและสารเคมีให้ดูดซึมน้ำน้อยลง สังเกตได้ง่าย ๆ จากเนื้อไม้สีเขียวที่เป็นเอกลักษณ์ เหมาะกับพื้นที่เสี่ยงความชื้นสูงอย่างตู้เคาน์เตอร์อ่างล้างจาน ตู้ใต้อ่างล้างหน้า ชั้นวางของในห้องน้ำ หรือครัว ราคาสูงกว่า MDF ทั่วไปเล็กน้อย แต่คุ้มค่าในระยะยาวเพราะไม่บวมหรือเสียทรงง่ายเหมือน MDF ธรรมดาครับ 

5. ไม้เอชดีเอฟแผ่นหนาแน่นสูงทนทานแรงกระแทก

HDF (High Density Fiberboard) ผ่านกระบวนการอัดด้วยแรงดันสูงกว่า MDF ทำให้ความหนาแน่นและความแข็งแรงเพิ่มขึ้นอีกระดับ ทนแรงกระแทกและรอยขีดข่วนได้ดีกว่าไม้อัดกลุ่มเดียวกัน ส่วนใหญ่ใช้เป็นไส้ของพื้นไม้ลามิเนตและประตูบานเรียบ ให้สัมผัสใกล้เคียงไม้จริงแต่ราคาถูกกว่ามาก

แผ่นวัสดุวิศวกรรมและไม้อัดลวดลายธรรมชาติ มีแบบไหนบ้าง?

อีกกลุ่มที่บอกให้เรารู้ว่าไม้อัดมีกี่แบบได้ชัดเจนคือ ไม้อัดวิศวกรรมและไม้อัดลายธรรมชาติ 3 แบบ ได้แก่ ไม้อัด OSB ไม้อัดสักธรรมชาติ และไม้ไผ่อัด ซึ่งเน้นความแข็งแรงเชิงโครงสร้างหรือความสวยงามของลายไม้จริงเป็นจุดขายหลักดังนี้ครับ

1. ไม้อัดโอเอสบีดีไซน์ดิบสไตล์ลอฟท์

OSB หรือ Oriented Strand Board ผลิตจากชิ้นไม้เล็ก ๆ ที่แบนบางและยาว วางเรียงสลับทิศทางเสี้ยนตั้งฉากกันอย่างน้อย 3 ชั้น แล้วอัดด้วยกาวเรซินและความร้อนสูง ทำให้แข็งแรงกว่าไม้อัดธรรมดาหลายเท่า ทนน้ำและความชื้นได้ดี ไม่บวมหรือบิดงอง่าย ผิวหน้าเห็นลายเสี้ยนไม้แบบดิบเป็นเอกลักษณ์ นิยมใช้ทำพื้น ผนัง หลังคา และงานตกแต่งสไตล์ลอฟท์ 

2. ไม้อัดสักทองโชว์ลายไม้ธรรมชาติงดงาม

ไม้อัดสักทองผลิตโดยปิดผิวหน้าไม้อัดพื้นฐานด้วยแผ่นวีเนียร์จากต้นสักจริง มีทั้งลายเส้นและลายภูเขาให้เลือกตามความชอบ ให้ผิวสัมผัสและลวดลายสวยงามเหมือนกับไม้สักแท้ในราคาที่ประหยัดกว่า เหมาะกับงานเฟอร์นิเจอร์และผนังตกแต่ง 

3. ไม้ไผ่อัดธรรมชาติผ่านกรรมวิธีสานแน่น

ไม้ไผ่อัดผลิตโดยเอาแถบไม้ไผ่มาอัดซ้อนกันหลายชั้นด้วยแรงดันสูง ก็จะได้แผ่นไม้ที่แข็งแรง น้ำหนักเบา ไม่บิดงอ และทนแมลงได้ดีกว่าไม้อัดทั่วไปเพราะเนื้อไม้ไผ่มีความหนาแน่นสูงตามธรรมชาติ เหมาะกับงาน ผนัง ฝ้าเพดาน หรือเฟอร์นิเจอร์ที่ต้องการความเป็นธรรมชาติและยาวนานมากขึ้น 

แผ่นใยอัดราคาประหยัด มีแบบไหนบ้าง?

สำหรับใครที่มีงบจำกัด ไม้อัดมีกี่แบบที่ราคาประหยัดสุด ๆ ก็ต้องเลือกใช้เป็นฮาร์ดบอร์ดและไม้ยางพาราประสาน ซึ่งราคาไม่แพงแต่ยังใช้งานได้จริงในหลายจุดของบ้านครับ 

1. กระดาษอัดหรือฮาร์ดบอร์ดผิวตะแกรงกันลื่น

ฮาร์ดบอร์ดหรือที่หลายคนเรียกว่ากระดาษอัด ผลิตจากการเอาไม้มาบดเป็นเยื่อแล้วอัดด้วยแรงดันสูงจนเป็นแผ่นบาง ผิวหน้าเรียบแกร่ง ความหนาแน่นสูงแต่ราคาต่ำที่สุดในกลุ่มไม้อัดทั้งหมด เหมาะกับงานหลังตู้เฟอร์นิเจอร์ หรือฐานรองงานฝีมือที่ไม่ต้องรับน้ำหนักมาก 

2. ไม้ยางพาราประสานต่อเดือยทำสีง่าย 

ไม้ยางพาราประสานทำได้ด้วยการเอาไม้ยางพาราท่อนสั้นมาต่อกันด้วยวิธี Finger Joint หรือ Butt Joint แล้วอัดกาวจนเป็นแผ่นยาวต่อเนื่อง ผิวไม้สวย สีอ่อน ทำสีและเคลือบผิวได้ง่าย ราคาถูกกว่า แบ่งเป็นหลายเกรดตั้งแต่ AA ที่ผิวสวยไร้ตำหนิ ไปจนถึงเกรดรองลงมาที่ใช้ทำโครงส่วนที่ไม่โชว์ผิว

แผ่นวัสดุสังเคราะห์พลาสวูดมีจุดเด่นเหนือกว่าไม้จริงอย่างไร?

ถ้าจะดูว่าไม้อัดมีกี่แบบที่ไม่ใช่ไม้แท้เลย พลาสวูด (Plaswood) คือตัวเลือกที่เหมาะสมที่สุดครับ เพราะเป็นแผ่น PVC โฟมแข็งที่ผลิตขึ้นมาทดแทนไม้โดยเฉพาะ จุดเด่นที่เหนือกว่าไม้จริงคือไม่ดูดซึมน้ำ ไม่บวม ปลวกและมอดไม่กัดกิน ทนต่อสภาพอากาศทั้งแดดและฝนได้ดี น้ำหนักเบา และตัด เจาะ ยิงสกรูได้เหมือนไม้ทั่วไป

โดยราคาแผ่นพลาสวูดจะค่อนข้างสูงกว่าไม้อัดทั่วไป โดยราคาจะขยับตามความหนา แต่แลกกับอายุการใช้งานที่ยาวนานกว่ามาก โดยเฉพาะจุดที่โดนความชื้นบ่อยอย่างห้องน้ำ ห้องครัว หรืองานภายนอกอาคาร 

ไม้อัดเคลือบฟิล์มดำมีความสำคัญอย่างไรในงานหล่อคอนกรีตก่อสร้าง?

อีกคำตอบของไม้อัดมีกี่แบบที่เจาะกลุ่มงานก่อสร้างโดยเฉพาะคือ ไม้อัดเคลือบฟิล์มดำ หรือที่ช่างเรียกกันติดปากว่าไม้อัดยางดำ คือไม้อัดยางที่เคลือบผิวหน้าทั้งสองด้านด้วยฟิล์ม Phenolic Resin สีดำ ทำให้ทนความชื้น แรงกระแทก และการกัดกร่อนจากสารเคมีได้ดีเป็นพิเศษ

จุดสำคัญที่สุดคือการเอาไปใช้เป็นแบบหล่อคอนกรีตเพราะผิวเรียบลื่นทำให้ผิวคอนกรีตที่หล่อออกมาเรียบสวยไม่ต้องฉาบเพิ่มมาก ต่างจากไม้แบบทั่วไปที่ใช้แล้วมักเสียหายจนใช้ซ้ำไม่ได้ ช่วยประหยัดต้นทุนงานก่อสร้างได้มากในระยะยาว โดยเฉพาะโครงการที่ต้องหล่อเสาหรือพื้นคอนกรีตจำนวนมาก

วิธีตรวจสอบและแยกประเภทโครงสร้างไม้อัดด้วยตาเปล่าทำได้อย่างไร?

ถึงเราจะรู้แล้วว่าไม้อัดมีกี่แบบ แต่หน้างานจริงเพื่อน ๆ อาจไม่มีข้อมูลยี่ห้อหรือสเปกไม้อัดติดมาด้วย การสังเกตด้วยตาเปล่าจึงช่วยแยกประเภทเบื้องต้นได้ ลองทำตาม 4 ขั้นตอนนี้ครับ

1. ดูที่ขอบแผ่นไม้ ไม้อัดยางแท้จะเห็นชั้นวีเนียร์ซ้อนกันเป็นเส้นลายขนานชัดเจน ต่างจาก MDF หรือปาร์ติเกิ้ลบอร์ดที่ขอบจะเป็นเนื้อเดียวกันไม่มีรอยชั้น
2. สังเกตสีของเนื้อไม้ ไม้ HMR มักย้อมสีเขียวเป็นสัญลักษณ์เฉพาะ ส่วนไม้อัด OSB บางยี่ห้อจะมีแถบสีที่ขอบแผ่นบอกประเภท เช่น สีเขียวคือไม้อัดธรรมดา สีแดงเข้มคือไม้อัดกันปลวกและเชื้อรา
3. สัมผัสน้ำหนักและความแน่น ปาร์ติเกิ้ลบอร์ดจะเบาและรู้สึกฟูเมื่อกดที่ขอบ ส่วน MDF และ HDF จะแน่นและหนักกว่าอย่างชัดเจน
4. ดูลักษณะผิวหน้า ไม้อัดยางและไม้อัดสักจะเห็นเสี้ยนไม้ธรรมชาติ ส่วน MDF และ HDF ผิวจะเรียบเนียนไม่มีเสี้ยนให้เห็นเลย

แนวทางการปิดผิวหน้าไม้อัดด้วยวัสดุต่างๆ มีตัวเลือกใดบ้าง?

ไม้อัดพื้นฐานส่วนใหญ่ต้องปิดผิวหน้าเพิ่มเพื่อความสวยงามและความทนทาน ตัวเลือกหลักที่ช่างนิยมใช้กันคือเมลามีน ลามิเนต วีเนียร์ไม้จริง และอะคริลิก ซึ่งแต่ละแบบให้ผิวสัมผัส ราคา และความทนทานต่างกันดังนี้ครับ

• เมลามีน (Melamine) ราคาประหยัดที่สุด มีลายและสีให้เลือกหลากหลาย เหมาะกับงานบิลท์อินทั่วไปที่เน้นความคุ้มค่า
• ลามิเนตแรงดันสูง (HPL) ทนรอยขีดข่วนและความร้อนได้ดีกว่าเมลามีน เหมาะกับเคาน์เตอร์ครัวหรือจุดที่ใช้งานหนัก
• วีเนียร์ไม้จริง ให้ลายไม้แท้และสัมผัสอบอุ่นเหมือนไม้จริงทั้งชิ้น ราคาสูงสุดในกลุ่มนี้ เหมาะกับเฟอร์นิเจอร์ที่ต้องการความหรูหรา
• อะคริลิก ผิวมันวาวหรูหราแบบไฮกลอส เช็ดทำความสะอาดง่าย นิยมใช้กับหน้าบานตู้ครัวสไตล์โมเดิร์น

การเลือกความหนาของแผ่นไม้ให้ตอบโจทย์การรับน้ำหนักต้องพิจารณาอย่างไร?

ไม้อัดในท้องตลาดส่วนใหญ่มีขนาดแผ่นมาตรฐาน 4x8 ฟุต และมีความหนาให้เลือกตั้งแต่ 3 มิลลิเมตรไปจนถึง 25 มิลลิเมตร ขึ้นอยู่กับประเภทไม้อัดแต่ละแบบ การเลือกความหนาที่เหมาะสมต้องพิจารณาจุดใช้งานเป็นหลัก โดยทั่วไปแบ่งเป็น 3 ระดับกว้าง ๆ คือ 

• ความหนาบาง 3-6 มิลลิเมตร เหมาะกับงานปิดผิวหรือหลังตู้ที่ไม่รับน้ำหนัก 
• ความหนาปานกลาง 9-15 มิลลิเมตร เหมาะกับงานทำโครงเฟอร์นิเจอร์ทั่วไปอย่างตู้และชั้นวาง 
• ความหนา 18-25 มิลลิเมตรขึ้นไป เหมาะกับจุดที่ต้องรับน้ำหนักมาก เช่น หน้าท็อปโต๊ะ เคาน์เตอร์ หรือพื้นชั้นลอย

นอกจากความหนาแล้ว ควรพิจารณาระยะพาด หรือระยะห่างระหว่างจุดรองรับด้วย ถ้าระยะพาดยาวโดยไม่มีจุดค้ำยันเสริม ควรเลือกความหนามากขึ้นหรือเสริมโครงไม้ด้านล่างเพื่อลดการแอ่นตัวของแผ่นไม้เมื่อใช้งานไปนาน ๆ ครับ

บทส่งท้าย

ไม้อัดมีกี่แบบ วันนี้เราได้สรุปมาอย่างน้อย 10 ประเภทหลัก ๆ แบ่งเป็นกลุ่มเฟอร์นิเจอร์ทั่วไป กลุ่มโชว์ลายและโครงสร้าง กลุ่มราคาประหยัด และกลุ่มวัสดุทดแทน แต่ละแบบมีจุดเด่นและข้อจำกัดต่างกัน การเลือกให้ตรงกับงบประมาณและพื้นที่ใช้งานจะช่วยให้เฟอร์นิเจอร์หรืองานก่อสร้างของเพื่อน ๆ ทนทานและคุ้มค่าที่สุดครับ 

ถ้าใครกำลังวางแผนต่อเติมหรือสร้างบ้านใหม่และอยากได้คำแนะนำเรื่องวัสดุจากมืออาชีพโดยตรง ลองเข้ามาดูรายชื่อบริษัทรับสร้างบ้านได้จากเว็บไซต์ “น่าอยู่” ที่รวบรวมไว้ให้ดูข้อมูล เปรียบเทียบ และติดต่อได้เลยครับ

คำถามที่พบบ่อย

1. ไม้อัดที่ใช้สำหรับงานโครงสร้างภายในและภายนอกอาคารต่างกันอย่างไร ?

ไม้อัดงานโครงสร้างภายนอกต้องทนความชื้นและสภาพอากาศได้ดีกว่า จึงนิยมใช้ OSB ไม้ไผ่อัด หรือไม้อัดฟิล์มดำที่มีการอาบน้ำยากันปลวกและเชื้อรา ส่วนงานภายในที่ไม่โดนฝนหรือแดดโดยตรงสามารถใช้ไม้อัดยาง MDF หรือปาร์ติเกิ้ลบอร์ดได้ตามงบประมาณครับ 

2. หากต้องการทำเฟอร์นิเจอร์ในห้องน้ำควรเลือกใช้ไม้อัดแบบไหนดี ?

แนะนำให้เลือกไม้ HMR สีเขียวที่ออกแบบมาทนความชื้นโดยเฉพาะ หรือถ้างบสูงขึ้นมาอีกระดับก็เลือกพลาสวูดที่ไม่ดูดซึมน้ำเลย

3. สารเคมีหรือกาวที่ใช้ในกระบวนการผลิตไม้อัดส่งผลต่อสุขภาพอย่างไร ?

ไม้อัดส่วนใหญ่ใช้กาวประเภทยูเรียฟอร์มาลดีไฮด์ในการอัดประสานชั้นไม้ ซึ่งอาจปล่อยสารระเหยในช่วงแรกหลังผลิต แนะนำให้เลือกไม้อัดที่ระบุมาตรฐานกาวเกรด E1 หรือ E0 ซึ่งมีปริมาณฟอร์มาลดีไฮด์ต่ำและปลอดภัยต่อสุขภาพผู้ใช้งานมากกว่าเกรด E2 ทั่วไป