เทศกาลสำคัญของคนจีนจะมีทั้งหมด 3 เทศกาลด้วยกัน ได้แก่ เทศกาลตรุษจีน, เทศกาลวันไหว้บะจ่าง และเทศกาลไหว้พระจันทร์ สำหรับเทศกาลวันไหว้บะจ่างเป็นเทศกาลที่คนไทยไม่คุ้นเคยมากที่สุด ส่วนมากจะคุ้นเคยกับขนมบะจ่างมากกว่าโดยในช่วงเดือนมิถุนายนจะมีขนมบะจ่างวางขายตามตลาดมากกว่าปกติ
สำหรับเทศกาลวันไหว้บะจ่างมีความสำคัญมากสำหรับชาวจีนจนได้ถูกขึ้นทะเบียนเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ (Intangible Cultural Heritage) ในปี 2009 บทความนี้น้องน่าอยู่จะมาพาทำความรู้จัก ประวัติของวันไหว้บะจ่าง ความเชื่อในเทศกาลไหว้บะจ่าง กิจกรรมวันไหว้บะจ่าง และขนมวันไหว้บะจ่าง หากพร้อมแล้วไปกันเลยครับ
วันไหว้บะจ่างตรงกับวันที่ 5 เดือน 5 ตามปฏิทินทางจันทรคติ ปีนี้ตรงกับเสาร์ที่ 31 พฤษภาคม 2568 ในภาษาจีนเรียกเทศกาลนี้ว่า ตวนอู่เจี๋ย หรือ เทศกาลตวนอู่ ทางรัฐบาลจีนได้กำหนดให้วันไหว้บะจ่าง คือ วันหยุดราชการตั้งแต่ปี 2008 มีการจัดเทศกาลแข่งเรือมังกร และเป็นวันกวีจีน เพื่อระลึกถึงชีหยวนกวีผู้ซื่อสัตย์รักชาติในประวัติศาสตร์จีน โดยเทศกาลบะจ่างมีที่มาดังต่อไปนี้
จุดเริ่มต้นของวันไหว้บะจ่างมาจากชาวชาวไป่เยว่ที่อาศัยอยู่บริเวณแม่แยงซีเกียงตอนกลางไปจนถึงตอนล่างมีการบูชาเทพเจ้ามังกร ซึ่งมังกรถือว่าสิ่งศักดิ์สิทธิ์ของชาวไป่เยว่ โดยเชื่อกันว่าบนตัวของชาวไป่เยว่จะมีการสักรูปมังกร เป็นสัญลักษณ์แสดงความเป็นลูกหลานมังกร
ชาวไป่เยว่มีการใช้ท่องไม้ท่อนเดียวเดินทางข้ามแม่น้ำไปมา จึงมีการจัดแข่งเรือมังกรเพื่อเป็นเคารพบูชาเทพเจ้ามังกร ด้วยการนำอาหารห่อด้วยใบไม้หรือกระบอกไม้ไผ่โยนลงน้ำเพื่อแสดงความเคารพและขอบคุณที่เทพเจ้ามังกรคอยดูแลปกป้อง
ชีหยวน มีเชื้อสายกษัตริย์แคว้นฉู่ได้รับการแต่งตั้งเป็นขุนนางในสมัยพระเจ้าฉู่หวายอ๋อง มีหน้าที่เป็นที่ปรึกษาดูแลเชื้อพระวงศ์ ชีหยวนเป็นขุนนางที่ขึ้นชื่อว่า มีความซื่อสัตย์และมีความรู้ความสามารถมากจนเป็นที่โปรดปรานของพระเจ้าฉู่หวายอ๋อง
แต่กลับเป็นที่เกลียดชังของเหล่าขุนนางกังฉินด้วยความซี่อสัตย์ของชีหยวนมาขัดขวางการโกงกินของพวกเขา ชีหยวนเสียใจมากจึงแต่งกลอนเพื่อคลายทุกข์ เมื่อพระเจ้าฉู่หวายอ๋องสวรรคตและรัชทายาทของฉู่หวายอ๋องขึ้นเป็นกษัตริย์องค์ใหม่แทน ก็ถูกเหล่าขุนนางกังฉินยุยงให้ขับไล่ชีหยวนไปจากแคว้นฉู่ไป
ชีหยวนเสียใจมากจึงตัดสินใจกระโดดแม่น้ำแยงซีเกียงตายในวันขึ้น 5 ค่ำ เดือน 5 เมื่อชาวบ้านรู้ว่าชีหยวนอันเป็นที่รักของพวกเขาเสียชีวิตจึงออกเรือตามหาร่างของชีหยวน ระหว่างตามหาก็โปรยอาหารลงแม่น้ำเพื่อล่อปลาไม่ให้ไปกัดกินศพของชีหยวน หลังจากนั้นเมื่อถึงวันครบรอบการตายของชีหยวนชาวบ้านก็จะนำอาหารไปโปรยลงแม่น้ำ หลังจากทำได้ 2 ปีชีหยวนก็มาเข้าฝันขอบคุณและขอให้ชาวบ้านนำใบไม้หรือใบจากห่ออาหารที่เป็นเครื่องเซ่นไหว้ก่อนโยนลงน้ำ เพื่อป้องกันไม่ให้สัตว์น้ำมากิน
ในปีถัดมาขาวบ้านก็ทำตามคำแนะนำของชีหยวน ชีหยวนก็มาเข้าฝันขอบคุณชาวบ้านเช่นเดิมว่าคราวนี้ได้กินมากหน่อยแต่ก็ยังถูกสัตว์น้ำแย่งกินไปบ้าง แต่ชาวบ้านต้องการให้ชีหยวนได้รับเครื่องเซ่นไหว้เต็มอิ่มจึงถามว่าต้องทำอย่างไร ชีหยวนจึงแนะนำว่าให้ตกแต่งเรือที่นำอาหารไปโยนในแม่น้ำเป็นรูปมังกร เพื่อให้สัตว์น้ำเข้าใจว่าเป็นเครื่องเซ่นพญามังกรจะไม่กล้าเข้ามากิน
และนี่คือที่มาของประเพณีแข่งเรือมังกรและเทศกาลไหว้บะจ่าง
ตามความเชื่อของชาวจีนโบราณเชื่อว่าในวันไหว้บะจ่างวันที่ 5 เดือน 5 เป็นวันร้ายที่เหล่าปีศาจจะออกมาสำแดงเดชรบกวนชาวบ้าน จึงมีการป้องกันด้วยการทำความสะอาดบ้าน จุดเครื่องหอมกำยานสร้างบรรยากาศให้บ้านดูสะอาดสดชื่น ส่งผลให้พวกปีศาจไม่กล้าเข้ามา
และยังเชื่อว่าสัตว์มีพิษ 4 ชนิด ได้แก่ แมงป่อง, ตะขาบ, งู และแมงมุม จะพากันออกมาไปหลบซ่อนตัวที่อื่น ชาวบ้านจึงอบบ้านด้วยกำมะถันเพื่อขับไล่ไม่ให้สัตว์พิษเหล่านี้กลับมาอาศัยอีก และยังมีการดื่มเหล้าผสมผงกำมะถันโดยเชื่อว่าสามารถขับไล่สิ่งชั่วร้ายโรคภัยไข้เจ็บได้
เทศกาลไหว้บ๊ะจ่างเป็นเทศกาลสำคัญอีกหนึ่งเทศกาลของชาวจีนในประเทศจีน บริเวณแม่น้ำแยงซีเกียง, ฮ่องกง, ไต้หวัน, มาเก๊า มีการตกแต่งโคมไฟบ้านเมืองให้สวยงาม และกิจกรรมที่นิยมทำกันในวันไหว้บะจ่าง คือ การละเล่นแข่งเรือมังกร กินขนมเทศกาลบะจ่าง แขวนหญ้าอ้ายเฉ่าชางผู การตั้งไข่ ดื่มเหล้ายา และทำความสะอาดบ้าน โดยแต่ละกิจกรรมมีความน่าสนใจดังต่อไปนี้
บะจ่างเป็นวิธีการถนอมอาหารอย่างหนึ่งของชาวจีนเพื่อให้เก็บไว้ทานได้นานขึ้น ด้วยการนำข้าวเหนียวมาห่อไส้ใส่ใบไผ่แล้วนำไปต้ม ไส้ขนมวันไหว้บะจ่างจะมีสูตรแตกต่างกันไปตามแต่ละท้องถิ่น ในจีนตอนเหนือจะนิยมทำไส้ถั่วแดงหรือพุทราแดงเป็นส่วนใหญ่ ส่วนจีนตอนใต้ตัวไส้จะมีความหลากหลายกว่ามีทั้งไข่แดง เนื้อ เห็ด แปะก๊วย และอื่นๆ ถึงตัวไส้จะมีความแตกต่างกันแต่จะมีรูปทรงสามเหลี่ยมเหมือนกัน ซึ่งเป็นสัญลักษณ์แทนเขาวัวสัตว์ที่นิยมใช้เป็นของเซ่นไหว้เทพเจ้านั่นเอง
จบไปแล้วกับประวัติวันไหว้บะจ่าง เทศกาลบูชาเทพเจ้ามังกรที่มีชื่อเสียงโด่งดังจนองค์การยูเนสโกได้ขึ้นทะเบียนมรดกโลก หวังว่าจะเป็นประโยชน์กับสำหรับผู้ที่สนใจประวัติศาสตร์จีนไม่มากก็น้อยนะครับ
สำหรับใครที่กำลังมองหาบ้านเดี่ยว, บ้านแฝด, คอนโดและทาวน์โฮม สามารถเข้ามาเลือกชมได้ที่เว็บไซต์น่าอยู่ นอกจากนี้ยังมีสาระน่ารู้ต่าง ๆ เกี่ยวกับบ้านที่น่าสนใจมาให้ทุกคนได้ติดตามกันอีกด้วยนะครับ
บทความแนะนำ
- พระโคกินอะไร? เปิดความหมาย 7 สิ่งเสี่ยงทายพระโคเลือกกินวันพืชมงคล
- How to จัดฮวงจุ้ยบ้านอย่างไรให้รวย? เรียกทรัพย์ เงินไม่ขาดมือ
- พาดูข้อห้ามขึ้นบ้านใหม่ อะไรบ้างที่ไม่ควรทำในวันขึ้นบ้านใหม่
แหล่งข้อมูลอ้างอิง
