อย่างที่ทราบกันดีในประเทศไทยที่ดินถือว่าเป็นทรัพย์สินที่มีค่ามากและจะเพิ่มมูลค่าไปเรื่อยๆ ตามกาลเวลา ผู้ที่เป็นทายาทควรต้องศึกษาไว้กรณีเจ้าของที่ดินเสียชีวิตแล้วได้ทำพินัยกรรมไว้หรือไม่ได้ทำพินัยกรรม จะมีวิธีการยื่นขอรับมรดกหรือเป็นผู้จัดการมรดกอย่างไรให้ถูกต้องตามสิทธิของกฎหมาย เพราะหากปล่อยไว้อาจถูกผู้ไม่ประสงค์ดีฟ้องร้องอ้างสิทธิ์เป็นทายาทรับมรดกได้
บทความนี้น้องน่าอยู่ได้รวบรวมข้อมูลมาให้ครบ ทั้งกฎหมายแบ่งมรดกที่ดินและทายาทที่มีสิทธิ์ วิธียื่นขอเป็นผู้จัดการมรดกทั้งแบบไม่มีพินัยกรรมและมีพินัยกรรม รวมไปถึงเอกสารหลักฐานที่ต้องใช้พร้อมค่าธรรมเนียมต่างๆ หากพร้อมแล้วไปกันเลยครับ
ตามกฎหมายมรดกที่ดินได้มีการระบุถึงข้อกำหนดในการรับมรดกที่ดิน การขอจดทะเบียนรับโอนมรดกที่ดิน และทายาทผู้มีสิทธิ์รับมรดกที่ดินตามลำดับ ซึ่งมีรายละเอียดดังต่อไปนี้
ตามกฎหมายแบ่งมรดกที่ดินได้กำหนดไว้ว่าหากกรณีเจ้าของที่ดินเสียชีวิตแล้วผู้มีสิทธิ์รับมรดกที่ดินได้จะมี 2 กรณี ก็คือ กรณีแรกที่ดินที่เป็นมรดกนั้นจะตกแก่บุคคลที่เจ้าของที่ดินได้ระบุไว้ในพินัยกรรม กรณีที่สอง หากเจ้าของที่ดินไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ที่ดินจะตกเป็นของบุคคลที่เป็นทายาทโดยสิทธิตามกฎหมาย
ส่วนกฎหมายข้อต่อมาเป็นกฎหมายเกี่ยวกับการขอจดทะเบียนรับโอนมรดกที่ดิน สำหรับโฉนดที่ดินที่เป็นเอกสาร น.ส.3 ข. ให้ทำการขอจดทะเบียนรับโอนมรดกที่ดินหรือจดทะเบียนผู้จัดการมรดกที่สำนักงานที่ดินจังหวัด หรือสำนักงานที่ดินจังหวัดสาขา ส่วนโฉนดที่ดินที่เป็นเอกสาร น.ส.3 และ น.ส.3 ก ไปดำเนินการที่สำนักงานที่ดินอำเภอ
แต่ถ้าท้องที่ได้มีประกาศกระทรวงมหาดไทยยกเลิกอำนาจหน้าที่ของนายอำเภอเกี่ยวกับการปฏิบัติการตามกฎหมายที่ดินแล้วให้ไปเดินเรื่อง ขอจดทะเบียนรับโอนมรดกที่ดินหรือจดทะเบียนผู้จัดการมรดกได้ที่สำนักงานที่ดินจังหวัด หรือสำนักงานที่ดินจังหวัดสาขาที่ที่ดินตั้งอยู่
ในกรณีเจ้าของที่ดินเสียชีวิตแล้วไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ ทางกฎหมายได้กำหนดทายาทที่มีสิทธิตามกฎหมายหรือทายาทโดยธรรมทั้งหมด 6 ลำดับ โดยแต่ละลำดับมีสิทธิรับมรดกก่อนหลังตามลำดับดังตารางต่อไปนี้
ตาราง ทายาทที่มีสิทธิตามกฎหมายหรือทายาทโดยธรรมในการรับมรดกที่ดิน
หากคู่สมรสเจ้าของที่ดินยังมีชีวิตอยู่ให้ถือว่าเป็นทายาทโดยธรรมด้วย มีสิทธิรับมรดกร่วมกับทายาททั้ง 6 ลำดับตามตาราง การรับมรดกที่ดินตามลำดับทายาทจะแบ่งเป็น 2 แบบ ดังนี้
ในกรณีที่คู่สมรสเจ้าของที่ดินยังมีชีวิตอยู่ให้ทำการแบ่งทรัพย์สินระหว่างคู่สมรสกันก่อน ส่วนที่เหลือให้นำไปจัดสรรตามลำดับของทายาทของต่อไป ซึ่งตามกฎหมายหากคู่สมรสได้จดทะเบียนสมรสถูกต้องตามกฎหมายจะถือว่าคู่สมรสที่ยังมีชีวิตอยู่นั้นมีสิทธิ์ในที่ดินเหมือนกับทายาทในชั้นบุตรหรือทายาทลำดับที่ 1 แต่ถ้ากรณีเจ้าของที่ดินเสียชีวิตแล้วไม่มีทายาทที่ดินทั้งหมดจะตกเป็นของคู่สมรสตามกฎหมาย
สำหรับแนวทางการแบ่งที่ดินขอแนะนำบทความเพิ่มเติม การแบ่งโฉนดที่ดินมรดก ต้องทำอย่างไร?
ในกรณีเจ้าของที่ดินเสียชีวิตแล้วแบบกะทันหันโดยที่ไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ ทายาทสามารถนำเอกสารหลักฐานไปยื่นขอรับมรดกที่ดิน หรือจดทะเบียนเป็นผู้จัดการมรดกที่สำนักงานกรมที่ดินตามที่ได้แนะนำไปก่อนหน้า ส่วนรายการเอกสารหลักฐานขอแนะนำในหัวข้อถัดไป
สำหรับเอกสารและหลักฐานที่ทางกรมที่ดินได้กำหนดให้ใช้ในการยื่นรับมรดกที่ดิน, จดทะเบียนผู้จัดการมรดก มีรายการเอกสารดังต่อไปนี้
สำหรับกรณีเจ้าของที่ดินเสียชีวิตแล้วได้ทำพินัยกรรมไว้พร้อมมีผู้จัดการมรดกถูกต้องตามกฎหมาย ก็ต้องดำเนินการขอจดทะเบียนผู้จัดการมรดกที่สำนักงานกรมที่ดินเช่นกัน ส่วนเอกสารหลักฐานขอนำเสนอรายละเอียดในหัวข้อถัดไป
สำหรับรายการเอกสารและหลักฐานที่ผู้จัดการมรดกต้องไปขอจดทะเบียนผู้จัดการมรดกมีรายการเอกสารดังต่อไปนี้
เราทราบกันไปแล้วว่ากรณีเจ้าของที่ดินเสียชีวิตแล้วต้องใช้เอกสารอะไรบ้างในการดำเนินการขอรับมรดกที่ดิน หรือจดทะเบียนผู้จัดการมรดกที่ดินนั้น ส่วนค่าธรรมเนียมที่ผู้ดำเนินการต้องจ่ายตามที่กรมที่ดินกำหนดดังต่อไปนี้
จบไปแล้วกับข้อกฎหมายและเอกสารต่างๆ เกี่ยวกับมรดกที่ดินที่กรณีเจ้าของที่ดินเสียชีวิตแล้วได้ทำหรือไม่ได้ทำพินัยกรรมไว้ หวังว่าจะเป็นประโยชน์กับผู้ที่กำลังสนใจศึกษาเรื่องนี้ แนะนำว่าควรศึกษาเพิ่มเติมและรีบดำเนินการเพื่อประโยชน์ของที่ดินนั้นตกแก่ผู้ที่ได้รับประโยชน์อย่างแท้จริง
สำหรับใครที่กำลังมองหาที่ดิน หรือ บ้านเดี่ยว, บ้านแฝด, คอนโดและทาวน์โฮม สามารถเข้ามาเลือกชมได้ที่เว็บไซต์น่าอยู่ นอกจากนี้ยังมีสาระน่ารู้ต่าง ๆ เกี่ยวกับบ้านที่น่าสนใจมาให้ทุกคนได้ติดตามกันอีกด้วยนะครับ
บทความแนะนำ
- เรื่องน่ารู้ชวนคิด เอกสารสิทธิ์ที่ดิน และ โฉนดที่ดิน
- ค่าโอนที่ดินฉบับอัพเดท 2568 พร้อมวิธีคำนวณแบบง่าย ๆ
- ระวังโดนยึดที่ดินทิ้งร้าง ! แม้เสียภาษีที่ดินว่างเปล่าแล้ว
บทความอ้างอิง
